ျမန္မာဟာကမာၻမွာ ထူးျခားစြာထိုးေဖာက္တိုးထြက္ရာတြင္ ေရႊထီးေဆာင္း၍ ျမန္မာတို႔ဘုန္းမီးေနလ ေတာက္ပခဲ့ရျခင္းမ်ား၏ အေျခခံဥပေဒျဖစ္ေသာ ရာဇသတ္၊ ဓမၼသတ္၊ ေလာကုတၱရာ၊ ေလာကီက်မ္းအသြယ္သြယ္တို႔ႏွင့္ သင္းထံုခဲ့ပါသည္။
အခ်ိန္နာရီကိုပင္ မ်က္ေတာင္တစ္ခပ္ကိုႏွိဳင္းခ်ိန္၍ ေန႔၊ ရက္၊ လ တို႔ကိုသတ္မွတ္ခဲ့သည့္ ကိုယ္ပိုင္ယဥ္ေက်းမႈသည္ အထြဋ္အထိပ္ ေရာက္ရွိခဲ့ပါသည္။ ေရာမသည္လည္း ေရာမေခတ္အေလ်ာက္ တန္ခိုးႀကီးခဲ့ၾကေသာ္လည္း စာေပအႏုပညာ၌ ျမန္မာ့ေခတ္သမိုင္းတို႔သည္လည္း ရာဇဝင္စာတင္ခဲ့ရသည့္ ေခတ္မ်ားစြာရွိခဲ့ပါသည္။
သံုးဆယ္လိတၱာ
လိတၱာေပါင္း ၃၀ လိတၱာသည္ ျမန္မာနာရီ တစ္နာရီျဖစ္သည္။ ျမန္မာနာရီတြက္နည္းကား ကမာၻတြင္ ျမန္မာတစ္ဦးတည္းသာရွိသည္။
မ်က္စိတစ္မိွတ္ = တစ္ခဏ
ဆယ္ခဏ = တစ္လယ
ဆယ္လယ = တစ္ခရာ
ဆယ္ခရာ = တစ္ျပန္ (အသက္တစ္ရွဴ)
ေျခာက္ျပန္ = တစ္ဗီဇနာ
ဆယ့္ငါးဗီဇနာ = တစ္ပါဒ္
ေလးပါဒ္ = တစ္လိတၱာ (တစ္ဃဋိ၊ တစ္နာရီ)
ဗီဇနာေပါင္း ၁၈၀၀ = တစ္ည
တစ္နည္းအားျဖင့္ ပါဒ္ေပါင္း ၁၂၀ ႏွင့္ညီမွ်ေသာတစ္ညကို ဆိုလိုသည္။ တစ္ညလွ်င္ ျမန္မာနာရီ ၃၀ ရွိသည္။ တစ္နာရီ၌ ၄ ပါဒ္ရွိသျဖင့္ ၃၀ ကို ၄ ႏွင့္ေျမႇာက္ေသာ္ ပါဒ္ေပါင္း ၁၂၀ ရသည္။ တစ္ပါဒ္၌ ၁၅ ဗီဇနာရွိသျဖင့္ ၁၂၀ ကို ၁၅ ႏွင့္ေျမႇာက္ေသာ္ ဗီဇနာေပါင္း ၁၈၀၀ ရသည္။
